Bijgewerkt: 19 maart 2026 | Leestijd: 5 minuten
In het kort: De zogenoemde “Lus naar de Raad” lijkt een voorzorg mocht hulpverlening falen, maar kan in omgangs- en gezagszaken uitwerken als uitgestelde rechtsbescherming. Wanneer hulpverlening bijvoorbeeld eerst moet proberen contact te herstellen en pas daarna wordt bezien door de Raad zelf of deze onderzoek gaat doen, verstrijkt tijd die rechtstreeks doorwerkt in de feitelijke verhouding tussen ouder en kind. Bij omgang kan dat leiden tot verdere bestendiging van contactverlies. Bij gezag houdt het de ouder die gezag wil verkrijgen of herstellen langer in een zwakkere procespositie. Daarmee raakt deze praktijk niet alleen artikel 8 EVRM, maar ook artikel 6 EVRM, waar het gaat om tijdige en effectieve toegang tot rechterlijke bescherming in procedures over het gezinsleven.

1. Dit is de “Lus naar de Raad”

Voorzover we hebben kunnen nagaan, verschijnt het begrip “Lus naar de Raad” voor het eerst in 2020 in de familierechtspraak en heeft sindsdien vooral toepassing gevonden in uitspraken van Rechtbank Den Haag.

Waar de ‘Lus’ in de kern op neerkomt, is dat het falen van een hulpverleningstraject – zoals ouderschapsbemiddeling of omgangsbegeleiding – ertoe kan leiden dat de Raad vervolgens moet bezien of raadsonderzoek nodig is. Uit de gepubliceerde rechtspraak blijkt echter geen consistente toepassing. De “Lus” komt voor als:

• een gedachte in de overwegingen;
• iets waarop geanticipeerd wordt, zoals in deze uitspraak; of
• voorwaardelijke route in het dictum, zoals in deze uitspraak.

Van een vast automatisme is dus geen sprake. Juist dat onderscheid is van belang. In sommige zaken is de “Lus” niet meer dan een aangekondigde vervolgstap. In andere zaken wordt zij in het dictum verwerkt. En kennelijk kunnen daarbij ook onduidelijkheden ontstaan, waardoor alsnog een expliciete opdracht van de rechter aan de Raad nodig is om onderzoek te starten, zoals in deze uitspraak.

Hoewel het construct op het eerste gezicht een vorm van voorzorg lijkt, kan het in combinatie met de wachtlijstproblematiek bij zowel hulpverlening als de Raad leiden tot uitstel van duidelijkheid voor kind en ouders in omgangs- en gezagszaken. Daarmee komt ook de vraag op of deze praktijk zich steeds verdraagt met de tijdigheid die op grond van artikel 6 en 8 EVRM van de staat mag worden verlangd.

2. Voorzorg of begrenzing?

De vraag is natuurlijk of de rechtspraak de “Lus naar de Raad” werkelijk inzet als voorzorg, of als begrenzing? In deze uitspraak van Rechtbank Den Haag was er sprake van een summier contact tussen een jong kind en de vader. De vader verzocht een raadsonderzoek. De rechtbank wees dit verzoek echter af en overwoog:

In deze zaak is de lus naar de Raad dus geen parallelle waarborg naast het hulpverleningstraject, maar een constructie waarmee een direct raadsonderzoek wordt vervangen door een latere, voorwaardelijke en gefilterde route. Eerst omgangsbegeleiding, daarna een eindrapportage, vervolgens pas de vraag of de Raad onderzoek nodig vindt. De Raad wordt dus niet nu belast met onderzoek naar hoofdverblijf en zorgregeling, maar pas mogelijk later, na mislukking van het traject en na een extra noodzaakstoets. Daarmee schuift de rechtbank de inhoudelijke beoordeling verder naar voren in de tijd, terwijl de tijdelijke feitelijke situatie intussen doorloopt.

Dat het ook anders kan blijkt uit deze uitspraak van Rechtbank Den Haag. Hierin neemt de rechtbank het volgende op in het dictum:

Dat verschil is wezenlijk. In het ene geval volgt na mislukte hulpverlening eerst nog een extra filter, namelijk de vraag of de Raad onderzoek nodig acht. In het andere geval is al verdergaande rechterlijke regie in het dictum opgenomen. Juist daardoor blijkt dat de “Lus naar de Raad” geen vaste rechtsfiguur is, maar een constructie waarvan de reikwijdte mede afhangt van de wijze waarop de individuele rechter haar vormgeeft.

2. Wat de rechter dan expliciet zou moeten toetsen

Wanneer een rechter voor deze route kiest, zou de motivering veel concreter moeten zijn dan nu meestal gebeurt. Niet alleen waarom hulpverlening wenselijk is, maar ook waarom deze volgorde, gegeven de te verwachten doorlooptijd, nog voldoet aan artikel 6 en 8 EVRM.

Dat vraagt in elk geval om zicht op de duur van de tussenfase, de minimale waarborgen voor contact of positie, het scenario waarin hulp niet tijdig start en het moment waarop alsnog inhoudelijk wordt beslist. Ook zou de rechter expliciet moeten maken waarom deze route in het concrete geval de belangen van het kind beter beschermt dan bijvoorbeeld direct een onderzoek van de Raad te gelasten.

Zonder die motivering ontstaat het risico dat wachttijd, uitvoeringscapaciteit en vertraging de werkelijk sturende factoren worden. Dan verschuift de beslissing over het gezinsleven deels van de rechter naar het systeem eromheen. Vanuit het perspectief van rechtsbescherming en het belang van het kind is dat onwenselijk.

Meer opinie

• Opinie-startpagina