Bijgewerkt: 6 januari 2026
Of eenhoofdig gezag moet worden toegekend, is uiteindelijk aan een rechter. Er zijn een aantal situaties waarin een verzoek tot eenhoofdig ouderlijk gezag meer kans maakt om te worden toegewezen.

Bij de beoordeling hanteert de rechter in principe het zogenaamde ‘klemcriterium‘. De rechter heeft veel vrijheid om een belangenafweging te maken.

Tot deze maatregel wordt in beginsels slechts overgegaan bij voor het kind zeer schadelijke situaties óf wanneer een ouder zijn/haar ouderlijke verantwoordelijkheden niet meer of niet naar behoren invult. Hierbij kan je denken aan één of meer van de volgende gedragingen:

• Schadelijk/strafbaar gedrag naar of in het bijzijn van het kind.
• Schadelijk/strafbaar gedrag op ex-partnerniveau. Gedrag dat ervoor zorgt dat redelijkerwijs van de andere gezaghebbende ouder niet (meer) kan worden verwacht dat deze nog in overleg treedt met de schadelijke ouder.
• Het vertragen of (ongemotiveerd) blokkeren van voor het kind belangrijke beslissingen. Het onbereikbaar zijn voor overleg of ‘onvindbaar’ zijn. Het zich terugtrekken uit het leven van het kind en ook geen interesse meer tonen in het kind.
• Gedrag dat het kind in een loyaliteitsconflict dringt.
• Weigeren van hulpverlening in de inter-oudersituatie en/of voor het kind.
• Lees nog meer voorbeelden van schadelijk gedrag.

De aanwezigheid van (vormen van) dit gedrag leidt niet automatisch tot eenhoofdig gezag. Er kunnen omstandigheden zijn/naar voren worden gebracht die het perspectief van de rechter kunnen laten kantelen naar afwijzing van het verzoek.

Houdt de andere ouder zich (net als jij) aan de ouderschapsnormen en is deze tot overleg bereid en beschikbaar, dan is een verzoek tot eenhoofdig gezag weinig kansrijk. Is er daarentegen een aantoonbaar pad van – door de andere ouder veroorzaakte – schadelijke gebeurtenissen waaruit blijkt dat de gezamenlijke ouderlijke verantwoordelijkheid niet functioneert, dan is zo een verzoek een stuk kansrijker.

Wil je een gezagswijziging, dan is het belangrijk hoe je deze procedure inleidt. De rechter zal ook kijken naar jouw inbreng in de situatie en welke acties je zelf hebt ondernomen om de gezamenlijke ouderlijke verantwoordelijkheid normaal te laten functioneren om het mogelijk ‘klem of verloren‘ raken van je kind te voorkomen.

Het is gebruikelijk dat de rechter de Raad voor de Kinderbescherming verzoekt om advies uit te brengen. Dit betekent onderzoek, vertraging en nog een onzekere factor in het proces.

In de rechtspraak is er een trend dat ouders minder snel het ouderlijk gezag wordt ontnomen of ontzegd. Slechte communicatie tussen de ouders – zoals gebruikelijk in vechtscheidingen – lijkt niet langer doorslaggevend. We zien ook steeds vaker dat zelfs wanneer er geen contact meer is tussen het kind en de andere ouder, de rechter toch het ouderlijk gezag in stand laat; om deze ‘laatste binding’ niet door te snijden.

Lees ook dit

• Thema: Van gezamenlijk naar eenhoofdig gezag