Bijgewerkt: 6 januari 2026
Ouderschap in Overleg is een methodiek die de Raad voor de Kinderbescherming tijdens een aangehouden rechtszaak inzet om snel in beeld te brengen waar de belangrijkste knelpunten zitten tussen twee ouders. Wanneer het traject niet tot compromissen leidt, wordt de rechter geadviseerd hoe te beslissen.

Wat we ervan weten is dat de methodiek overeenstemt met methodieken zoals ‘Ouderschap Blijft’ of ‘Ouderschap na Scheiding’ die door (gemeentelijke) hulpverleningsinstanties wordt uitgevoerd. De Raad houdt hier echter grip op de mediation, in plaats van dit te delegeren. We vinden dit een goede zaak omdat het o.i. niet-welwillende ouders minder gelegenheid biedt om trajecten met hulpverlening te misbruiken om vooruitgang langdurig te stagneren. Uiteraard vraagt het wel adequate feitenvinding en -rapportage door de raadsmedewerkers.

In de rechtspraak wordt de methodiek in diverse zaken verschillend beschreven.

In deze uitspraak van Rechtbank Rotterdam verwoordt de rechter het proces als volgt: “waarbij de raad zijn interventie begint met het spreken van de kinderen van partijen en met het inwinnen van informatie bij hun school. Op basis daarvan beoordeelt de raad hoe zij de interventie voortzet, bijvoorbeeld een tussenrapportage aan de rechtbank in de bodemprocedure, een beschermingsonderzoek of nader overleg met partijen.”

In deze uitspraak van Rechtbank Rotterdam verwoordt de rechter het weer anders: “Anders dan bij een regulier raadsonderzoek gaan bij deze methode beide ouders tezamen met twee raadsmedewerkers in gesprek en is het onderzoek in beginsel van korte duur. Bekeken wordt op welke punten ouders elkaar kunnen vinden en op welke punten er geschillen blijven bestaan. De minderjarigen kunnen bij het onderzoek worden betrokken. Tijdens de gesprekken informeren de raadsmedewerkers ouders hoe zij tegen de geschillen aankijken en wat zij denken dat in het belang van de minderjarigen is. Indien de geschillen blijven bestaan, wordt het advies van de raad aan de rechtbank gericht op die geschillen.” Het is een definitie die in deze uitspraak is bevestigd.

Stand eind 2023 is dat in 12 gepubliceerde zaken Ouderschap in Overleg is toegepast. Hieruit is het volgende op te maken:

• De Raad gaat op basis van OIO niet altijd over tot een advies aan de rechter. De beslissing kan ook aan de rechter worden gelaten.
  Uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant
• Het is mogelijk als ouder om deelname te weigeren. Dan beslist de rechter. Opm: De vraag is echter of dat verstandig is (i.c. lijkt dit niet het geval).
  Uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant
• OIO kan als een laatste kans ter voorkoming van een ondertoezichtstelling worden ingezet.
  Uitspraak van Rechtbank Rotterdam
• De Raad kan ook beginnen met het spreken van de kinderen en met het inwinnen van informatie bij derden. Vervolgens kan op basis daarvan kan de raad vervolges bepalen hoe de interventie wordt voortgezet, zoals een tussenrapportage aan de rechtbank in de bodemprocedure, een beschermingsonderzoek of nader overleg met partijen.
  Uitspraak van Gerechtshof Den Haag
• OIO lijkt ook als drangmiddel door de rechtspraak te worden ingezet.
  Uitspraak Rechtbank Rotterdam
• OIO kan ook dienen teneinde een specifiek voorliggend geschil (alsnog) onderling te regelen (zoals een vakantieregeling).
  Uitspraak van Rechtbank Rotterdam
• OIO kan een ‘voorwaardelijk’ worden ingezet als een ander traject i.c. mediation tot niets leidt.
  Uitspraak van Rechtbank Rotterdam

Publicatie evaluatie/update door de Raad op 29 november 2023

De Raad voor de Kinderbescherming heeft op 29 november 2023 een evaluatie gepubliceerd in het tijdschrift Relatierecht & Praktijk, lees publicatie op Linkedin. Het artikel geeft een verdere uitleg van de methodiek Ouderschap in Overleg. Er vallen een aantal zaken op die tot vragen leiden die o.i. nog zouden moeten worden beantwoord:

1. Wat opvalt zijn de voorwaarden voor toegang tot OIO. (a) Ouders moeten bereid zijn om gezamenlijk met de Raad in gesprek te gaan. Ouders kúnnen aangeboden interventies feitelijk niet weigeren (ook al zijn daarvoor goede gronden, zoals nóg verdere vertraging) uit vrees voor de gerechtelijke gevolgen van zo een weigering. De vraag die opkomt is wat er gebeurt er als een ouder weigert. (b) Ouders moeten al meerdere interventies hebben doorlopen (OB/KudK/Omgangshuis). Dit betekent dat kinderen en welwillende ouders al maanden/jaren in een schadelijke situatie gegijzeld kunnen/moeten zijn voordat de Raad bereid is om OIO in te zetten en de vraag is…. waarom.
2. De Raad benadert situaties constructief (en dat is wennen voor ouders). Dat op zich is te prijzen. Echter, wat als in aanloop naar OIO er ronduit schadelijk gedrag is geweest op ex-partnerniveau óf dat bijvoorbeeld het kind door (één van beide) ouders (opzettelijk) in een schadelijke loyaliteitsdisbalans is gebracht. De vraag die hieruit volgt: Wat zijn contra-indicaties voor OIO?
3. Uit de beschrijving volgt ook niet dat er in het kader van OIO onderzoek wordt gedaan door de Raad naar de mate waarin de ouderschapsnormen door de ouders zijn nagekomen in aanloop naar OIO. Er wordt namelijk uitgegaan van wat ouders zeggen (niet wat ze doen/hebben gedaan). Ook het Expertteam Ouderverstoting vond gedegen onderzoek noodzakelijk. De vraag die hieruit volgt: Wanneer wordt wél het gedegen onderzoek gedaan, zoals ook door het Expertteam is geadviseerd?
4. De vraag die vervolgens opkomt is wat waarborgt (aannemende dat dit gedegen onderzoek ook in het kader van OIO niet wordt gedaan) dat de Raad – slechts op basis van een onderzoeksmethodiek die op die van Veilig Thuis lijkt – met OIO tot een afgewogen advies komt die de grondslagen van de problemen adresseert.
5. De Raad vindt Ouderschap in Overleg erg succesvol. Echter wat de lange termijn resultaten zijn en of OIO ook tot een bestendige positieve gedragsverandering leidt in ouders is nog niet bekend. De vraag die opkomt is of de Raad de effectiviteit ook van afgesloten OIO-trajecten gaat evalueren en wat er wordt gedaan als de situaties die ‘succesvol met OIO zijn afgesloten’ alsnog terugvallen.

Deze pagina zal worden bijgewerkt naarmate er meer informatie bekend wordt.