Wat is vexatoir procederen?
Bijgewerkt: 6 januari 2026
Vexatoir procederen betekent samengevat dat degene die de procedures start misbruik maakt van de bevoegdheid om iets aan de rechter voor te leggen. Vexatoir procederen kan worden gezien als/is een vorm van ex-partner geweld. Overigens geldt dit ook voor het uitlokken van gerechtelijke procedures.
Het recht om een rechtszaak te starten wortelt onder meer in artikel 6 EVRM. Deze bepaling regelt het recht op een eerlijk proces (en toegang tot de rechter). Het is een zeer sterk mensenrecht. Dit recht kan evenwel worden begrensd als iemand het recht om te procederen misbruikt of onrechtmatig handelt door het aanhangig maken van een procedure. De rechter moet terughoudend zijn in het aannemen daarvan.
Soms zien we echter dat het procedeergedrag zo ernstig is, dat dit gedrag als een vorm van ex-partner geweld en kindermishandeling gezien kan worden. Dit zou dit gedrag onder de reikwijdte van het Verdrag van Istanbul (kunnen) brengen. Het gevolg kan dan zijn dat de rechter de betreffende ouder de mogelijkheid ontneemt om (gedurende enige tijd) over een bepaald onderwerp te procederen en/of dat de rechter bij het nemen van een beslissing (bijv. over omgang en/of ouderlijk gezag) met dit gedrag rekening houdt. Het kan dan bijv. ook betekenen dat op grond van artikel 57 van het verdrag aan het slachtoffer van dit geweld gratis juridische bijstand wordt geboden (mits vallend binnen de nationale regels). Deze route is in Nederland echter (vooralsnog) onontgonnen terrein.
Het begrip ‘vexatoir’ is in het verleden in het familierecht vooral gekoppeld aan beslagleggingen. De rechter vindt in die uitspraken dat iemand oneigenlijk gebruik maakt van de bevoegdheid en/of dat een beslaglegging tot te ernstige gevolgen leidt bij wie het beslag is gelegd. De rechter heeft in die gevallen de beslaglegger de bevoegdheid ontzegt om dit te doen. Zie voor een voorbeeld deze uitspraak van Rechtbank Maastricht. In bijv. gezag- en omgangszaken zien we het begrip vexatoir zijn intreden doen in deze uitspraak van Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Het is echter een standpunt dat het hof in die zaak niet heeft gevolgd.
Jaarlijks zijn er evenwel meerdere uitspraken waarin de rechter iemands gedrag als ‘misbruik van procesrecht’ of als ‘onrechtmatig’ kwalificeert. Hiervan kan echter pas sprake zijn als de ouder die de rechtszaak start deze heeft gebaseerd op feiten en omstandigheden waarvan de onjuistheid bekend was (of had moeten zijn) of op stellingen waarvan deze op voorhand moest begrijpen dat deze geen kans van slagen hadden, zie deze uitspraak en deze uitspraak van de Hoge Raad. Het gevolg is dan veelal dat het verzoek van die persoon wordt afgewezen en dat er een (werkelijke) proceskostenveroordeling volgt.
Overigens is veel-procederen of procedures uitlokken op zich geen grond voor het aannemen dat het procedeergedrag vexatoir of onrechtmatig is, of misbruik van procesrecht oplevert. Dit staat uiteindelijk ter vrije beoordeling aan de rechter. Deze kan ook concluderen dat niet blijkt dat die procedures niet ‘zonder enige redelijke grond’ zijn ingezet, zoals in deze uitspraak van Gerechtshof Amsterdam.
Voorbeelden in de rechtspraak
Je leest een selectie.
Misbruik bevoegdheid
Biedt dit artikel de uitleg die je zocht?
Bedankt voor je positieve feedback!
Bedankt voor je inbreng!
Feedback wordt in principe binnen 5 werkdagen verwerkt. Kom je later nog een keer terug?
