Thema · Dwangmiddelen

Laatst bijgewerkt op: | Wetsingang: Art. 585 RV (lijfsdwang) + Art. 611a RV (dwangsommen) + Art. 812 RV (sterke arm) | Leestijd: 10 minuten

Is het aannemelijk of verwacht dat een rechterlijke beslissing niet (volledig) wordt nakomen? Dan kan aan de rechter een dwangmiddel worden gevraagd. Dit is bijvoorbeeld een dwangsom of lijfsdwang. Ook wordt soms inzet van ‘de sterke arm’ verzocht.

Het doel van de dwangregeling is niet ‘straf’ maar om een gedragsverandering tot stand te brengen. Lijfsdwang – in de vorm van een opsluiting van de niet-nakomer – zien we vooral in procedures rondom alimentatie.

Er wordt door rechters zeer terughoudend omgegaan met dwangmiddelen. Een veelgebruikt argument voor deze terughoudendheid is dat ‘gezien de familierechtelijke aard van het geschil’ een dwangmiddel de situatie alleen maar verder op scherp zou kunnen zetten. Dit zou weer niet in het belang zijn van betrokken kinderen of de inter-oudersituatie.

Deze terughoudende opstelling leidt in de praktijk regelmatig tot schrijnende situaties waarbij ouders herhaaldelijk moeten procederen om nakoming van een rechterlijke beslissing te vorderen. Het gevolg, hoge kosten en uitstel van de uitvoering van de oorspronkelijke rechterlijke beslissing.

Ook komt het voor dat een eerder opgelegde dwangregeling bij een volgende rechterlijke beslissing er weer van af gaat.

Ons inziens is er te weinig creativiteit en doortastendheid in de rechtspraak met betrekking tot het nakomen van rechterlijke beslissingen.

Onze familierecht-praktijk helpt welwillende ouders in scheidingssituaties die extreem gepolariseerd zijn. We begrijpen voor welke opgave je staat, zowel persoonlijk als juridisch. We kunnen je helpen. Meer info? Contact ons vrijblijvend en vertrouwelijk. Lees enkele klantervaringen.

Rechtspraak

Dwangmiddel toegewezen

Uitzonderlijk hoge dwangsom van EUR 25.000 per dan met een maximum van EUR 500.000 voor vader die in 2 jaren zijn 3 kinderen volledig van moeder heeft vervreemd.

Volledige uitspraak

Een moeder procedeert per kort geding voor aanwezigheid van haar kinderen bij haar huwelijk en tevens haar huwelijksreis naar Disneyland Parijs. De vader voert verweer door te stellen dat zijn (later) geplande en geboekte korte trip naar Slagharen voor moet gaan.

De voorzieningerechter wijst de vordering van de moeder toe vanwege de unieke/eenmalige gebeurtenis die het huwelijk is. De rechter bepaalt daarnaast zoals gevorderd de dwangsom op € 1000,– per verstreken uur of gedeelte van een uur dat de vader in gebreke blijft aan de veroordeling te voldoen, met een maximum van € 10.000,–.

Volledige uitspraak

Een moeder weigert bij herhaling uitvoering te geven aan de opdracht van de rechtbank om mee te werken aan DNA-onderzoek. Door de vrouw werden al dwangsommen verbeurd. Nu geeft de rechtbank de vader de bevoegdheid om de de moeder te laten gijzelen: 2 dagen per keer dat ze niet meewerkt aan DNA-onderzoek, met een maximum van 30 dagen. Het kind wordt ook onder toezicht gesteld.

Opmerkelijk aan deze uitspraak is dat de rechter de bevoegdheid om de moeder te gijzelen voor de duur van de OTS niet aan de Gecertificeerde Instelling geeft, zoals in een eerdere uitspraak op 19 april 2019 van dezelfde rechtbank (lees een samenvatting verderop in het rechtspraak-overzicht).

Volledige uitspraak

Moeder blokkeert herhaaldelijk de bekrachtigde omgangsregeling van de vader. Stelt in deze zaak de omgangsregeling niet te zullen nakomen, ook al wordt er een dwangsom opgelegd. Dus dit is precies wat de rechter doet. Dwangsom € 250 per dag of dagdeel met een maximum van € 10.000.

Volledige uitspraak

Moeder blokkeert herhaaldelijk de bekrachtigde opbouwende (begeleide) omgangsregeling van de vader. De rechtbank is het ‘zat’. Dwangsom € 1.000 per keer tot een maximum van € 5.000 en indien de dwangsom niet effectief blijkt te vervangen voor ‘gijzeling’ van 24h per keer. Het kind staat nog enige tijd onder toezicht. En voor de duur van de ondertoezichtstelling bepaalt de rechter dat de Gecertificeerde Instelling de dwangmiddelen executeert en de man/vader na afloop van de OTS.

Volledige uitspraak

Een moeder kwam niet langer een opgelegde omgangsregeling na. De vader startte daarop een kort geding. De voorzieningenrechter legde tevens een dwangsom op van EUR 2.500 per met een maximum van EUR 25.000 (vatbaar voor matiging). De vrouw wilde in de hoger beroep procedure echter van de dwangsom af, ook omdat ze inmiddels de omgangsregeling weer nakwam.

Desondanks bekrachtigde het hof het vonnis en overwoog eveneens: “dat de dwangsom een constructieve bijdrage kan hebben geleverd aan de nakoming door de vrouw van de zorgregeling – als nader door partijen aangepast – sedert de datum van het bestreden vonnis.”

Volledige uitspraak

Een vader en moeder hadden in een bekrachtigd ouderschapsplan een summiere omgangsregeling tussen hun kind en de vader bepaald. Plotseling schortte de moeder de omgangsregeling echter op wegens vermeende slechte zorg door vader en vermeende psychische problemen bij vader. Daartoe voerde ze onder meer aan dat het kind ‘slecht’ gedrag liet zien na thuiskomst.

De rechter stelde echter vast dat moeder niets aantoonde en dat geen enkel bewijs was geleverd dat zo een zware beslissing zou rechtvaardigen. De omgangsregeling moest dus weer worden hervat.

Tevens legde de rechter een dwangsom aan moeder op van €100 per keer met een maximum van €5.000,-. Echter, geen inhaal van gemiste contacttijd, geen toetsing van het gedrag van moeder aan 1:247 lid 3 BW en ook geen proceskostenveroordeling.

Volledige uitspraak

Een vader trachtte de omgangsregeling met zijn kind van ± 6 jaar opgestart te krijgen en hiertoe had het gerechtshof eerder al een positieve beslissing genomen.

Moeder weigerde echter om haar medewerking te verlenen met de begeleide omgangsregeling en verweet de vader stalkgedrag of bedreiging. Vader weersprak dit.

Onder verwijzing naar de (belangwekkende) uitspraak van de Hoge Raad van 17-1-2014 overwoog het hof dat het “gehouden is alle in het gegeven geval gepaste maatregelen te nemen om omgang tussen een ouder en een kind te realiseren”. Omdat het zeer onzeker was dat moeder alsnog zou gaan meewerken verbond het hof een dwangsom aan haar beslissing van €250 per keer met een maximum van €5.000,-

Volledige uitspraak

Herhaaldelijk hadden bij kort geding de ouders van de overleden moeder nakoming van een vastgestelde omgangsregeling met hun kleinkinderen gevorderd. De vader kwam de herhaaldelijke rechterlijke beslissingen daartoe echter niet na en uiteindelijk bekrachtigde het gerechtshof een eerder vonnis van een kort-geding rechter waarbij deze aan de vader zowel een hoge dwangsom van EUR 1000 per dag oplegde als (mogelijk) lijfsdwang.

Een schrijnende zaak overigens waarin de vader geruime tijd onterecht in detentie heeft gezeten wegens vermeende betrokkenheid bij de dood van de moeder.

Volledige uitspraak

Moeder zette de omgangsregeling eenzijdig stop die ongeveer een jaar eerder door de rechtbank was vastgesteld.

Het uitgangspunt volgens de voorzieningenrechter is dat de vastgestelde omgangsregeling in het belang is van de kinderen. Dit is slechts anders als de moeder aannemelijk maakt dat deze omgang een bedreiging zou vormen voor hun geestelijke of lichamelijke ontwikkeling, danwel dat de omgang anderszins in strijd zou zijn met hun zwaarwegende belangen.

De door moeder naar voren gebrachte feiten en omstandigheden, zoals ‘huiselijk geweld en indoctrinatie’ van de kinderen, werden door haar onvoldoende aannemelijk gemaakt, aldus de rechter. Het gemotiveerde verweer van de man hield stand.

De man verzocht een dwangregeling van EUR 500 per dag. Doch de rechter matigde deze tot EUR 100 per dag met een maximum van EUR 5.000.

Volledige uitspraak

Een moeder verzet zicht tegen de BOR (begeleide omgangsregeling) waarmee het contact tussen het kind en de vader moet worden hersteld. Stelt op navraag van de rechter dat ze de BOR niet gaat nakomen, ook niet als er een dwangsom wordt vastgesteld. De rechter doet dit.

€ 250,- per keer dat zij niet meewerkt aan de begeleide contacten, met een maximum van € 2.500,-. De belangen van de vader en het kind om begeleid contact met elkaar te hebben rechtvaardigen het opleggen van de dwangsom.

Volledige uitspraak

Dwangmiddel afgewezen

In deze zaak kwam de vader die het hoofdverblijf had van de kinderen de omgangsregeling die de moeder had gekregen niet na. De reden daartoe was kort gezegd dat er zich nog een meerderjarig kind in het huishouden bevond van de moeder uit een eerdere relatie die voor een onveilige situatie zorgde.

Vader stelde zich verder bereidwillend op richting betrokken instanties.

Volledige uitspraak

Tussen ouders was onenigheid ontstaan over de invulling van de meivakantie. Moeder vorderde nakoming van de afspraken door de vader en wilde tevens dar er een dwangsom werd opgelegd.

Vader wilde echter echter al geruime tijd een wijziging in meerdere afspraken uit het ouderschapsplan, mede gezien de aan zijn zijde gewijzigde gezinssituatie.

Ten aanzien van de dwangsom overwoog de rechtbank dat problemen rondom uitvoering van de zorgregeling vooral worden veroorzaakt door de verstoorde verhouding van partijen en hun gebrekkige communicatie, waaraan zij beiden debet zijn. “Onder die omstandigheden is het niet passend de vader een dwangsom op te leggen, nog daargelaten dat de eventuele executie van een dwangsom de onderlinge relatie van partijen nog verder onder spanning zal zetten, wat niet in het belang van de minderjarigen is.”

Volledige uitspraak

Lees ook dit

  1. Dwangregelingen worden alleen in extreme situaties opgelegd.
  2. Een eenmaal opgelegde dwangregeling schept geen precedent voor opvolgende rechterlijke beslissingen.
  3. Dwangsommen zijn hoogst zelden meer dan EUR 100-250 per dag of per keer. En zijn nagenoeg altijd gemaximeerd.
  4. Gijzeling / lijfsdwang komt nagenoeg alleen voor bij alimentatiekwesties.
  5. Wanneer lijfsdwang uiteindelijk niet tot resultaat leidt kan dit ertoe leiden dat het niet verder wordt opgelegd omdat het anders het karakter van ‘straf’ zou krijgen.
  • In hoeverre is het aannemelijk is dat de wederpartij (alsnog) gaat meewerken.
  • In hoeverre beide partijen debet zijn aan de situatie.

Fiduon onderzoekt

Heb je geprocedeerd of ga je een rechtszaak starten over dit onderwerp?
Stuur je uitspraak in! Doe mee met onderzoek.