Bijgewerkt: 26 november 2025 | Leestijd: 5 minuten
In het kort: In het Nederlandse familierecht worden belangrijke beslissingen over kinderen vaak genomen zonder een duidelijke en systematische manier om het gedrag van ouders goed te onderzoeken. Hierdoor worden signalen van geweld soms gemist, worden beschuldigingen soms te snel geloofd en kunnen kinderen onnodig klem komen te zitten. Het MGFK wordt ontwikkeld om dit te verbeteren: een methodiek die gedrag van beide ouders zorgvuldig en neutraal analyseert, in relatie tot hun wettelijke ouderlijke plichten, zodat duidelijker wordt wat er echt speelt. Het doel is minder misverstanden, betere bescherming van kinderen en eerlijkere, consistentere beslissingen. Dit artikel is Deel 0 in een serie.

Aanleiding

Binnen het huidige Nederlandse familierecht bestaat een groeiende behoefte aan een meer systematische en toetsbare manier om gedrag en onderliggende patronen van ouders te beoordelen wanneer beslissingen worden genomen over gezag, zorgregeling en de veiligheid en stabiliteit van kinderen. De complexiteit van moderne scheidingsdynamieken, de aanwezigheid of vermoedens van huiselijk geweld en de toenemende druk op instanties ook door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens vragen om een methodiek die voorafgaat aan duiding, framing of het processtandpunt van ouders. Veel van de huidige knelpunten vloeien voort uit het ontbreken van zo’n gestructureerd forensisch kader.

Het ontbreken van een systematische gedragsanalyse in het familierecht

In het civiele domein worden ingrijpende beslissingen genomen die diep ingrijpen in de levens van kinderen en ouders. Toch ontbreekt een methodische manier om gedrag objectief te verzamelen, te ordenen en te interpreteren. Professionals krijgen te maken met gefragmenteerde informatie, mondelinge gesprekken zonder registraties, wisselende verklaringen en complexe interacties waarbij incidenten en patronen door elkaar lopen. Hierdoor ontstaat een risico op zowel onder- als overschatting van problemen, waaronder huiselijk geweld, manipulatie, vermijding of langdurige conflictdynamiek.

Multidimensionaal gedrag vraagt om een ‘pre-label benadering’

Gedrag in familiezaken is vaak ambigu en kent verschillende mogelijke functies. Zo kan terughoudend contact bijvoorbeeld zowel een vermijdingsreactie zijn, een strategische keuze, een gevolg van stress, of een vorm van controle. Zonder een methodiek die ruimte biedt voor meerdere parallelle hypothesen, worden gedragingen te snel geïnterpreteerd vanuit een traditioneel narratief (“slachtoffer”, “pleger”, “weigerende ouder”, “overbetrokken ouder”). Een pre-pleger benadering voorkomt dit door eerst de gedragingen zelf – in tijd en context – te analyseren, voordat betekenis of verantwoordelijkheid wordt toegekend.

Positieve ouderlijke verplichtingen als normatief referentiekader

Het Nederlandse familierecht bevat duidelijke positieve verplichtingen voor ouders: zij moeten elkaar informeren, consulteren, samenwerken en de relatie tussen het kind en de andere ouder bevorderen, tenzij de rechter anders bepaalt. Deze gedragsnormen vormen een objectief juridisch uitgangspunt en kunnen dienen als neutraal referentiekader voor duiding van gedrag. Elk (structureel) afwijken van deze verplichtingen – ongeacht de oorzaak – is daarom per definitie relevant voor een forensische beoordeling. Dat geldt zowel bij situaties waarin huiselijk geweld aannemelijk of bewezen is als in situaties waarin meldingen of vermoedens van geweld in zijn ‘klassieke hoedanigheid’ uiteindelijk niet worden bevestigd.

Het onderscheid tussen ‘niet kunnen’ en ‘niet willen’

Een belangrijk methodisch probleem in de huidige praktijk is het ontbreken van een systematiek om te onderscheiden of ouders verplichtingen niet kunnen nakomen (bijvoorbeeld vanwege reële veiligheidszorgen of psychologische belemmeringen) of niet willen nakomen (bijvoorbeeld door strategische motieven of opzettelijke onwil). Zonder vroegtijdige en gestructureerde analyse worden deze situaties gemakkelijk met elkaar verward, met als gevolg dat zowel slachtoffers als niet-welwillende ouders in vergelijkbare categorieën terechtkomen. Dit vergroot de kans op langdurige stagnatie, oplopende procedures en onduidelijkheid voor het kind.

De consequenties van ontbreken van vroegtijdige feitenanalyse

Doordat er in een vroeg stadium meestal geen gestructureerde gedragsanalyse wordt uitgevoerd, ontstaan langdurige trajecten waarin de kernvragen niet worden beantwoord. Dit leidt tot:

  • Continue onzekerheid voor ouders en kinderen;
  • wisselende interventies zonder consistent kader;
  • onvoldoende zicht op mogelijk patroonmatig geweld of controle;
  • onvoldoende detectie van strategische systeemtriangulatie;
  • late of onvolledige bescherming van slachtoffers; en
  • beperkte handhaving van positieve ouderlijke verplichtingen.

In een dergelijk proces kan het systeem zelf onbedoeld bijdragen aan instandhouding van onveiligheid of aan verergering van conflictdynamiek.

De bijdrage van het MGFK

Het Multidimensionaal Gedrags-FunctieKader (MGFK) heeft tot doel om deze lacune te vullen. Het MGFK beoogt een systematisch, reproduceerbaar en transparant raamwerk om gedrag van beide ouders te inventariseren, te analyseren en in context te plaatsen. Het model heeft de volgende uitgangspunten:

  • Werkt met parallelle functiehypothesen;
  • werkt met patronen in tijd;
  • heeft een congruentie-analyse als middel; en
  • integreert de juridische ouderlijke plichten als normatief anker.

Het doel is niet om schuld vast te stellen, maar om de feitenbasis te versterken, ambiguïteit te reduceren en de besluitvorming te ondersteunen.

Het MGFK richt zich op:

  • Objectivering van gedragsdata;
  • patroon- in plaats van incidentanalyse;
  • het voorkomen van te vroege labeling;
  • het onderscheiden van beschermend versus uitsluitingsgedrag
  • het verbinden van gedrag aan wettelijke plichten; en
  • het ondersteunen van tijdige, proportionele en juridisch consistente beslissingen.

Conclusie

Het familierecht staat voor de opgave om beslissingen over kinderen te baseren op een zorgvuldiger, inzichtelijker en methodisch sterker proces van gedragsanalyse. Het MGFK biedt hiervoor een eerste aanzet door juridische normen, gedragswetenschappelijke inzichten en forensische methodiek te combineren in één raamwerk. Het doel is om neutraler, consistenter en voorspelbaarder te kunnen handelen in situaties die nu vaak gekenmerkt worden door onzekerheid en interpretatieve diversiteit. Het MGFK vormt daarmee een fundament voor verdere professionalisering en voor de ontwikkeling van een daadwerkelijk forensisch geïnformeerd familierecht.

Meepraten?

Deelnemen aan discussie over dit onderwerp kan op Linkedin. Reageer je liever niet publiek, stuur dan een email naar team@fiduon.nl o.v.v. MGFK: Deel 0. De aanleiding.

MGFK menu

Lees ook dit

Contact ons voor hulp

We begrijpen voor welke opgave je staat, zowel juridisch als persoonlijk. Vijf dagen per week helpen we ouders zoals jij. We zijn landelijk actief. Lees over:

Is procederen onvermijdelijk? Laat ons opstelwerk verrichten. Lees over: 'litigation support'.

Tijdens kantooruren bel 085‑3013044 of stuur een e-mail naar team@fiduon.nl. Een eerste kennismaking is kosteloos. Lees enkele klantervaringen.