Special · Aangifte bij niet-nakoming omgang

Laatst bijgewerkt op: | Wetsingang art. 279 Sr en/of art. 280 Sr en/of art. 282 Sr (en evt andere bijkomende strafrechtelijke gedragingen) | Leestijd: 12 minuten

Heb je ouderlijk gezag en wordt de omgang tussen je kind en jou onverwacht niet nagekomen? Dan kan je van dit voorval op basis van ‘onttrekking aan het ouderlijk gezag’ aangifte doen bij de politie.

Wel of geen aangifte doen bij een niet-nakoming?

Er zijn mensen die zijn vóór aangifte in alle situaties en wel direct, en er zijn mensen die een genuanceerder standpunt hebben. Wij behoren tot de laatste categorie.

Wat een passende actie is; aangifte doen, een melding laten opnemen, politieagenten langs laten gaan of (nog even) niets, hangt af van de omstandigheden.

Een kritiekpunt op de politie is en was dat ze mensen die komen voor een aangifte verwijst naar een advocaat (m.a.w. de civiele weg, via het familierecht). Dit is een onjuist standpunt. O.m. in 2005 oordeelde de Hoge Raad dat het niet-nakomen van een bij rechterlijke beschikking vastgestelde (voorlopige) omgangsregeling kwalificeert als onttrekken aan het ouderlijk gezag. Daarmee staat dus de strafbaarheid van de onttrekking vast.

Het standpunt van de politie is overigens begrijpelijk als je bedenkt dat in eenvoudige niet-nakomingssituaties het Openbaar Ministerie meestal niet vervolgt (en de strafrechter het OM hierin steunt). Zie in dit kader ook de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag van 17 mei 2018 onderaan deze pagina. De politie heeft overigens wel de wettelijke plicht om een aangifte op te nemen.

Alleen, nog steeds is het aan de ouder zelf om een keuze te maken; wel of niet aangifte of een melding doen, of wachten.

Wanneer er geen veiligheidsrisico is, wordt de melding mogelijk overgedragen aan Veilig Thuis voor een onderzoek naar de veiligheid van betrokkenen op de lange termijn. De melding wordt zeker overgedragen aan Veilig Thuis als onbekend is waar het kind verblijft.

Er is overigens nog een ander alternatief, nl: eerst een constructieve dialoog opstarten met de niet-nakomende ouder. Als binnen enkele dagen niet duidelijk wordt wanneer de omgang weer hervat gaat worden, of wanneer er niet wordt gereageerd, dan kun je alsnog verdere stappen zetten.

Wel/niet agenten terplaatse laten gaan?

Doe je een melding of aangifte bij de politie van de niet-nakoming, dan kan je de vraag gesteld worden of de politie een poging moet doen om te bemiddelen. Concreet betekent dit dat er geüniformeerde politie naar het huis gaat waar je kind zich op dat moment bevindt.

Dit kan zeer belastend zijn voor het kind en dit is één van de grote verbeterpunten o.i. voor de politie tw; stuur politie in burger voor deze bemiddeling, eventueel i.c.m. een deskundige van Veilig Thuis.

De aanwezigheid van politie in uniform kan bijvoorbeeld door de andere ouder richting het kind worden gebruikt als: ‘als we niet doen wat hij/zij wil, dan stuurt hij/zij de politie op ons af’. Dit projecteert een angstbeeld bij het kind, dat bijvoorbeeld past in een vervreemdingscampagne.

Het is belangrijk om je goed bewust te zijn van de mogelijke negatieve effecten voor je kind van de aanwezigheid van geüniformeerde politie voordat je beslist om op het aanbod in te gaan.

Enkele ervaringsregels bij een niet-nakoming

Het is belangrijk om te weten dat een niet-nakoming niet zeldzaam is. Jaarlijks treft dit duizenden kinderen en hun ouders.

In een groot deel van de situaties wordt de omgang (na enige tijd) gewoon weer hervat, al dan niet door tussenkomst van de civiele rechter.

  • Zou je kind naar jou worden toegebracht? Ga dan niet naar de ander om vervolgens je kind daar op te eisen.
  • Zou je je kind ophalen maar wordt de deur niet open gedaan, blijf dan rustig en beheerst op die locatie.
  • Mocht je worden begroet door de politie omdat er – zonder dat je het weet – melding is gedaan van een mogelijk bedreigende situatie of huiselijk geweld, blijf ook dan rustig. Ga niet de discussie aan met de politie op straat (en eventueel in het zicht van je kind). Wil je wel het gesprek aangaan met de politie, doe dat dan liefst op een plek buiten het zicht van je kind.
  • Begin direct neutraal/constructief en vragend de communiceren met de andere ouder. Doe dit bij voorkeur schriftelijk (e-mail/SMS).

Het idee hierachter is, dat een opzettelijke niet-nakoming door de niet-welwillende ouders kan worden ingezet om je een ‘emotionele uitspatting’ te ontlokken. Word je verbaal luid, verbaal agressief of misschien zelfs fysiek, dan kan dit tegen je werken in een later stadium.

Het voorval zou als bewijs kunnen dienen van slechte communicatie of om aan te tonen dat overdrachten te belastend zijn voor het kind.

Ook loop je kans dat als dit voorval in rapportages landt en je in de toekomst wellicht hulp zult moeten aanvaarden voor ‘emotie-regulatie’. M.a.w. blijf rustig en beheerst, laat je niet uit de tent lokken.

Leidt een aangifte tot directe hervatting van de omgang?

Een aangifte van ‘onttrekking aan het ouderlijk gezag’ leidt het strafrechtelijke traject in. In de wet staat nergens dat de straf ook omvat, een hervatting van de omgang. Dus in principe leidt een aangifte niet direct tot een hervatting van de omgang.

Is de verblijfplaats van het kind echter onbekend en wordt er een opsporingsonderzoek gestart? Dan is het uitgangspunt dat het kind in ‘een veilige omgeving’ moet worden gebracht. Dit kan bij de meldende ouder zijn.

Indirect zou dit natuurlijk wel tot een hervatting kunnen leiden, bijvoorbeeld als gevolg van het betrokken raken van Veilig Thuis/de Raad voor de Kinderbescherming.

Leidt een aangifte tot vervolging?

Een aangifte van ‘onttrekking aan het ouderlijk gezag’ leidt niet altijd tot vervolging en in veel gevallen leidt dit tot een sepot. Dit is ook zo in deze richtlijn voor het Openbaar Ministerie beschreven. En dit is één van de grote kritiekpunten van mensen die pro-aangifte/inzet van het strafrecht zijn.

Met deze wetenschap heb je een keuze te maken. Je kunt bijvoorbeeld een melding doen en pas na herhaaldelijke niet-nakomingen aangifte.

In sommige situaties wordt er wel vervolgd en leidt het ook tot onvoorwaardelijke veroordelingen met aanzienlijke gevangenisstraffen, ook voor eventuele medeplegers. Enkele van deze situaties tref je aan hierna onder het kopje rechtspraak.

Het gaat hierbij om situaties waarin er bij bijkomende strafbare feiten zijn, zoals internationale kinderontvoering of geweld. Ook zien we dat het OM sneller tot vervolging overgaat als het een onttrekking aan ‘het opzicht’ van een jeugdzorginstantie is, zoals bij een uithuisplaatsing.

Leidt een civiele kort gedingprocedure tot directe hervatting van de omgang?

Kort geding procedures worden nauwelijks gepubliceerd door de rechtspraak. Uit eigen ervaringen weten we dat de kort geding rechters bij onterechte niet-nakomingen wel tot hervatting beslissen. Eventueel wordt deze beslissing kracht bij gezet met een dwangsom.

Om mensen snel van dienst te kunnen zijn in dit soort situaties zijn we het Landelijk Bureau Handhaving Omgang gestart.

Houd er ook bij een kort geding rekening mee dat vanaf het moment van niet nakoming er eerst een kort traject is om een ‘minnelijke oplossing’ tot stand te brengen, er moet een dagvaarding worden opgesteld en de rechtbank moet een zittingsdatum inplannen. Houd daarom rekening met een doorlooptijd van 3-6 weken voordat er een beslissing is. Met het LBHO streven we ernaar om deze doorlooptijd zo kort mogelijk te maken.

De familierechtelijke route staat geheel los van een eventueel strafrechtelijk traject via een aangifte en deze trajecten kunnen ook parallel lopen.

Toch aangifte doen?

Wil je toch aangifte doen dan is het goed om dit dus niet te zien als een vervanging van het familierechtelijke traject. Het familierechtelijke traject is in de meeste gevallen ook sneller.

Neem bij je aangifte mee:

  • Een kopie van de beschikking of het convenant waaruit de omgangsafspraken blijken.
  • Een kopie van eventuele communicatie tussen jou en de andere ouder vooraf aan de niet-nakoming.
  • Een kopie van de Richtlijn voor strafvordering onttrekking minderjarige aan wettig gezag.
  • Je ID en mocht je dit hebben een uittreksel uit het gezagsregister (de politie heeft daar ook toegang toe).
  • Alle informatie die kan bijdragen om de locatie van je kind vast te stellen, als dit onbekend is.

Bij je aangifte zal de politiebeambte je ook vragen stellen naar de achtergrond van de niet-nakoming en eventueel reeds betrokken hulpverlening. Is er hulpverlening betrokken, dan is het raadzaam om ze te betrekken bij je voornemen tot het doen van aangifte.

Ben je een ouder en overweeg je de omgang niet na te komen?

Lees ook: Kan ik de omgangsregeling niet na te komen als ik mij zorgen maak?

Onze familierecht-praktijk helpt welwillende ouders in scheidingssituaties die extreem gepolariseerd zijn. We begrijpen voor welke opgave je staat, zowel persoonlijk als juridisch. We kunnen je helpen. Meer info? Contact ons vrijblijvend en vertrouwelijk.

Rechtspraak

Niet-nakomende ouder veroordeeld

Vader neemt zijn kinderen 2 en 6 jaar met toestemming van moeder mee op vakantie naar Egypte. Wat volgt is een onttrekking van de kinderen aan het ouderlijk gezag van moeder gedurende een periode van bijna 15 jaren.

Vader wordt veroordeeld tot 5 jaren gevangenisstraf en moet aan moeder een schadevergoeding betalen van EUR 25.000.

Met de onttrekking heeft hij ernstig inbreuk gemaakt op een fundamentele norm met betrekking tot de opvoeding van kinderen in een beschermde omgeving. Verdachte heeft zijn eigen belang boven het belang van de kinderen en in het verlengde daarvan van de moeder geplaatst en aldus fundamentele rechtsregels aan zijn laars gelapt.

Vanwege de jonge leeftijd van de meisjes was het van groot belang dat de moeder bij de opvoeding en de ontwikkeling van de kinderen werd betrokken. Vader heeft aldus gehandeld in strijd met de belangen van de meisjes. Deze belangen had de verdachte, juist in zijn hoedanigheid van vader van de meisjes, te allen tijde voorop moeten stellen.

Volledige uitspraak

Vier mannen (en een vrouw) die in opdracht van de vader een zijn kind van dan 2 jaar ontvoeren, die daarna door vader via Duitsland naar India wordt overgebracht, worden veroordeeld tot gevangenisstraffen van 12 maanden (deels voorwaardelijk) tot 4 jaar. tevens materiële en immateriële schadevergoeding voor de moeder.

Volledige uitspraak (en nog meer uitspraken)

Een vader wordt veroordeel voor het onttrekken aan het ouderlijk gezag (van de moeder). Begaat na 7 maanden hetzelfde feit en wordt opnieuw veroordeeld. Ditmaal gevangenisstraf voor de duur van het voorarrest en contactverbod van 5 jaar. Deel van gevangenisstraf voorwaardelijk met proeftijd van 3 jaar.

Volledige uitspraak

Kind verblijvend in een pleeggezin op basis van een Machtiging tot Uithuisplaatsing wordt vanuit school door de beide ouders meegenomen en onttrokken gehouden aan het opzicht van de betrokken Gecertificeerde Instelling door het kind mee te nemen naar het buitenland. Ouders komen er vanaf met een firse waarschuwing en een voorwaardelijke werkstraf.

Volledige uitspraak

Een moeder neemt met haar toenmalige partner haar minderjarige kind zonder toestemming van de vader mee naar Curaçao. Beiden worden veroordeeld, Bij moeder kans op recidive. Taakstraf van 200 uur, vervangende hechtenis 100 dagen. Voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden. Additionele voorwaarden.

Volledige uitspraak

Een moeder neemt één zoon naar Nigeria en onttrekt daarmee haar kind enige maanden aan het gezag van de vader. Daad bleek voorbereid o.m. doordat achteraf bleek dat het kind van te voren al op een school in Nigeria was aangemeld. Moeder wordt veroordeeld en moet 3 jaren de gevangenis in onder aftrek van voorarrest.

Volledige uitspraak

Een vader neemt met toestemming van de moeder zijn twee kinderen mee naar Egypte. Komt echter niet terug op het afgesproken tijdstip (pas later) en houdt zijn kinderen uiteindelijk 4 maanden onttrokken aan het gezag van de moeder. Vader wordt veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden onder aftrek van voorarrest. Tevens wordt vader veroordeeld tot 200 uur taakstraf te vervangen voor 100 dagen zitten. Ook moet vader aan moeder materiële en immateriële schadevergoeding betalen.

Volledige uitspraak

Een vader neemt tegen de rechterlijk bekrachtigde zorgregeling in zijn kind – in het bijzijn van moeder – mee. Aan die situatie is pas een einde gekomen door ingrijpen van de politie. Vader wordt vervolgd en ook in tweede instantie veroordeeld tot een geldboete van € 500,-, subsidiair 10 dagen hechtenis, voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren.

In cassatie beroept hij zich er op dat de onttrekking slechts kortstondig was en dat niet onbekend was waar het kind verbleef. Deze argumentatielijn slaagt niet. De strafbaarheid van de onttrekking in dit soort situaties staat reeds lange tijd vast. Dit besliste de Hoge Raad o.m. in 2005.

Uiteindelijk krijgt vader echter geen straf meer omdat de Hoge Raad er 2 jaren over heeft gedaan om tot deze beslissing te komen en daarmee de redelijke termijn is overschreden.

Volledige uitspraak

Kind heeft hoofdverblijf bij vader en moeder houdt kind in haar woning onttrokken aan het gezag van vader. Beroep op overmacht door moeder faalt.

Volledige uitspraak

Niet-nakomende ouder niet-vervolgd

Man klaagt op basis van artikel 12 Sv omdat de OvJ niet wil vervolgen op zijn aangifte van onttrekking aan het ouderlijk gezag, omdat de moeder de omgang niet nakomt. De klacht wordt ongegrond verklaard: Hierna integraal te motivering van Gerechtshof Den Haag:

“Indien één van de ouders zich niet gedraagt conform gemaakte afspraken of een opgelegde omgangsregeling met een minderjarig kind, leidt dit nog niet zonder meer tot de conclusie dat sprake is van onttrekking van de minderjarige aan wettig gezag of bevoegd opzicht als bedoeld in artikel 279 van het Wetboek van Strafrecht.

Daargelaten de vraag of het niet correct naleven van de omgangsregeling een door beklaagde gepleegde opzettelijke schending van voornoemde strafbepaling oplevert, is het hof van oordeel dat, gelet op de specifieke feiten en omstandigheden van het onderliggende geschil, zoals die uit het dossier blijken, de naleving van de onderhavige omgangsregeling in beginsel door maatregelen van civielrechtelijke aard dienen te worden gehandhaafd.

Het hof is voorts van oordeel dat het strafrecht in een zaak als deze dient te gelden als ultimum remedium (uiterste redmiddel) en in beginsel niet dient te worden ingezet als instrument om medewerking aan een omgangsregeling te bewerkstelligen, aangezien andere (civielrechtelijke) maatregelen de voorkeur verdienen.

Tot slot zou een eventuele strafvervolging van beklaagde naar verwachting van het hof niet bijdragen aan verbetering van de verstandhouding tussen partijen, doch veeleer tot een (nieuwe) verstoring van de verhoudingen kunnen leiden met alle nadelen van dien voor het kind van klager en beklaagde.”

Volledige uitspraak

Lees ook dit

  1. De civiele route leidt meestal sneller tot hervatting van de omgang dan de eventuele uitkomsten van de strafrechtelijke route (binnen 3-6 weken).
  2. Bemiddeling door de politie is (vooralsnog) geüniformeerd en kan mogelijk tegen je werken.
  3. Het strafrechtelijke traject leidt meestal niet tot straf, eventuele betrokkenheid van jeugdhulp/zorg en lange onzekere trajecten.
  4. Wel altijd aangifte doen bij kinderontvoering of direct fysiek gevaar.
  • In hoeverre de onttrekking aan het gezag bewezen is.

Deel dit

Laatst bijgewerkt op: