Thema · Van eenhoofdig naar gezamenlijk gezag

Laatst bijgewerkt op: | Wetsingang: Art. 1:253c lid 1 BW | Leestijd: 10 minuten

Gezag is één van de belangrijkste onderwerpen waarover wordt geprocedeerd binnen vechtscheidingen. Het zijn meestal vaders die een rechtszaak initiëren voor gezamenlijk gezag, omdat het ouderlijk gezag bij niet-gehuwden automatisch (van rechtswege) toekomt aan de moeder.

Bij het al dan niet veranderen van de situatie van eenhoofdig naar gezamenlijk gezag wordt er door rechters gekeken in hoeverre een kind klem of verloren kan raken tussen de ouders. M.a.w. of de afwezigheid van communicatie bij een gezamenlijk-gezag situatie leidt tot situaties die schadelijk kunnen zijn voor het kind. Het is een zeer subjectief criterium. En dit maakt de uitkomst van een gezagsprocedure ook onzeker. In veel gevallen doet de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek naar de inter-ouder situatie.

Gezag is een onderwerp dat veel emoties losmaakt. Dit geldt vooral voor ongehuwde vaders die zich achtergesteld voelen ten opzichte van gehuwde vaders. En moeders die zich genoodzaakt zien om met de vader te overleggen en samen tot beslissingen te komen.

In de rechtspraak zien we in toenemende mate dat het enkel stellen dat de communicatie slecht en onverbeterlijk is, niet automatisch ertoe leidt dat gezamenlijk gezag onmogelijk is. Van belang is dat je als ouder – die niet het gezag heeft – kunt laten zien dat je wel in staat bent tot normale communicatie met de andere ouder.

Het komt voor dat er een tussenvorm wordt bedacht in de vorm van “uitgekleed gezag“. Dit betekent dat, hoewel er gezamenlijk gezag is, één van beide ouders de beslissing mag nemen. Dit is meestal ook de ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft.

NB: Wat ons inziens een onderbelicht punt is, is de verplichting van de gezagdragend ouder om de ontwikkeling van de banden tussen het kind en de andere ouder te bevorderen (artikel 1:247 lid 3 BW).

Artikel 1:247 lid 3 BW:
Het ouderlijk gezag omvat mede de verplichting van de ouder om de ontwikkeling van de banden van zijn kind met de andere ouder te bevorderen.

Onze familierecht-praktijk helpt welwillende ouders in scheidingssituaties die extreem gepolariseerd zijn. We begrijpen voor welke opgave je staat, zowel persoonlijk als juridisch. We kunnen je helpen. Meer info? Contact ons vrijblijvend en vertrouwelijk.

Rechtspraak

Gezamenlijk gezag toegewezen

3 kinderen uit een affectieve relatie geboren, moeder heeft eenhoofdig gezag, vader wil graag gezamenlijk gezag. Kinderen staan onder toezicht vanwege kind-eigen problematieken en slechte communicatie tussen de ouders. Zowel de Gecertificeerde Instelling als de Raad voor de Kinderbescherming adviseren tegen gezamenlijk gezag.

Hof Den Bosch gaat niet mee in het advies en stelt wel bekrachtigd het gezamenlijke gezag eerder vastgesteld door de rechtbank. De zorgen en stroeve verhoudingen vinden niet hun oorzaak in de gezagskwestie. Bij gezamenlijk gezag kan ook de vader tijdens de OTS worden aangestuurd. Het niet-toekennen van gezamenlijk gezag vergroot het risico dat de vader op een zijspoor wordt gezet.

Volledige uitspraak

Projecterende moeder die ‘vecht als een leeuwin om haar kind veilig te stellen’ werkt niet mee met begeleide omgang traject en wil het eerder toegekende gezamenlijke gezag terug naar eenhoofdig gezag. Moeder projecteert daarnaast actief richting haar kind dat ze op 12 jarige leeftijd zelf een keuze mag maken. Vader houdt zich aan alle ‘regels’.

Hof Den Bosch gaat niet mee in de wens van moeder en bekrachtigd het gezamenlijke gezag. Ze heeft nog niet geprobeerd om daadwerkelijk invulling te geven aan het gezamenlijke gezag. Moeder weigert met vader te communiceren waarmee hij hem belemmert om het gezamenlijke gezag uit te oefenen. Geen sprake van belemmering van communicatie of weigering in overleg te treden. De angst voor vader waarop moeder zich beroept is niet onderbouwd.

Verder en deze nemen we integraal over:

“Op grond van artikel 1:247 lid 3 BW is de moeder verplicht om de ontwikkeling van de banden van [minderjarige] met haar vader te bevorderen. Het kan én mag daarom zonder meer van de moeder worden verwacht dat zij de communicatie met de vader aangaat. Anders dan de moeder meent, dient zij de (rol van de) vader hierin onder ogen te zien en te accepteren dat hij onderdeel uitmaakt van het leven [minderjarige] . Hoewel de moeder meent dat zij door zich zo op te stellen juist het belang van [minderjarige] voorop stelt, miskent de moeder dat [minderjarige] zowel haar moeder als haar vader nodig heeft in haar leven. Dat de moeder daar vanuit haar achtergrond en cultuur andere opvattingen over heeft, kan aan het voorgaande niet afdoen.”

Volledige uitspraak

Man verzoekt gezamenlijk gezag dat wordt afgewezen door Rechtbank Amsterdam, gaat in hoger beroep. Hof Amsterdam wijst het verzoek van de man alsnog toe. Gezamenlijke en individuele hulpverlening in het vrijwillig kader door beide ouders.

Volledige uitspraak

Doorbraakuitspraak Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden

Moeder van (inmiddels) 2 jarig kind verzet zich tegen erkenning, omgang en gezag door de vader. Stelt dat het kind ‘klem of verloren’ is tussen de ouders. Geen contra-indicaties bij vader. De raad adviseert gezamenlijk gezag. Stelt eveneens vast dat het moeder is die degene is die tegenwerkt.

Het hof bekrachtigt ondanks dat het kind klem zit tussen de ouders de beschikking van de rechtbank om gezamenlijk gezag vast te stellen.

Volledige uitspraak

Een vader verzoekt gezamenlijk gezag en hervatting omgang nadat deze meer dan 6 maanden geleden eenzijdig door moeder gestaakt is. Al jaren een slechte verstandhouding tussen de ouders. Kind 11 jaar dat onder toezicht staat vertoont steeds meer ouderverstotingsgedrag. Vader krijgt desondanks gezamenlijk ouderlijk gezag van de rechtbank omdat dit ook meer duidelijkheid heeft voor het kind.

Volledige uitspraak

Vader en moeder waren niet gehuwd geweest. Uit hun affectieve relatie werd een kind geboren en zoals gebruikelijk had de moeder eenhoofdig gezag. Vader wilde graag mede het gezag en deed daartoe een verzoek.

De Raad voor de Kinderbescherming gaf positief advies. Moeder beschuldigde vader nog van verbaal en fysiek geweld. Vader betwistte dit echter.

In deze uitspraak de min of meer standaardoverweging dat het ontbreken van een goede communicatie tussen de ouders niet zonder meer meebrengt dat het ouderlijk gezag slechts aan één van hen moet toekomen.

In deze zaak had de vader zich welwillend opgesteld ten aanzien van overleg met moeder en had ook regelmatig al overleg al plaatsgevonden tussen de ouders.

Volledige uitspraak

Hoewel er gesteld kan worden dat de communicatie tussen ouders slecht was in deze zaak, was er wel communicatie tussen de ouders. Dit bleek uit verschillende overlegde stukken.

Het gerechtshof ging daarom mee in het oordeel van de rechtbank, mede naar aanleiding van een positief advies van betrokken hulpinstanties.

Volledige uitspraak

Gezamenlijk gezag afgewezen

Vader had (kort na de geboorte van hun kind) de handtekening van moeder vervalst voor de toestemmingsverklaring gezamenlijk gezag. De inschrijving in het gezagsregister was daardoor onterecht gedaan. Opmerkelijk is dat moeder hiervan pas meer dan 4 jaren na dato achter kwam cq werk van maakte.

Toch oordeelde de rechtbank dat vader gezamenlijk gezag zou hebben met de moeder. Het gerechtshof komt echter tot een andere oordeel. Een oordeel dat samenhangt met de kwetsbare situatie van het kind in de vorm van een Autisme Spectrum Stoornis. Hierdoor zou het kind (extra) baat hebben bij structuur en duidelijkheid. Mede omdat er geen verbetering te verwachten zou zijn in de situatie tussen de ouders.

Volledige uitspraak

In deze zaak was het gezamenlijk gezag voor vader in eerste instantie toegewezen, doch het gerechtshof oordeelde anders.

Inmiddels waren er meerdere situaties geweest waaruit bleek dat het gezamenlijk gezag toch niet functioneerde. Zo had vader bijvoorbeeld geweigerd om een kopie van zijn ID-bewijs aan moeder te verstrekken ten behoeve van een vakantie en gaf hij ook niet (onvoorwaardelijk) toestemming om een hulpverleningstraject te starten. Tevens was er al jaren geen contact tussen hem en zijn kind.

Volledige uitspraak

Lees ook dit

  1. Klemcriterium staat centraal.
  2. In nagenoeg alle gevallen vraagt de rechter advies aan de Raad voor de Kinderbescherming. De uitkomst daarvan is zeer afhankelijk van de toegewezen Raadsonderzoeker. Het komt met enige regelmaat voor dat de Raad stelt dat pas sprake kan zijn van gezamenlijk gezag als de communicatie weer normaal is t.w. als er ‘rust is tussen de ouders’. Dit is een bekend en veel gebruikt standpunt waarmee met name niet-welwillende moeders lange tijd uit de wind gehouden kunnen worden. De Raad doet geen onderzoek naar het werkelijke gedrag van ouders in relatie tot 1:247 lid 3 BW. Dit is iets dat wij juist wel graag zouden zien. Lees ons blog hierover.
  3. Wanneer er geen contra-indicaties zijn bij de andere ouder, m.a.w. als deze consistent meewerkend/overleggericht/welwillend gedrag laat zien, is verweer tegen het verkrijgen van gezamenlijk gezag uiteindelijk weinig kansrijk.
  4. Veel fysieke afwezigheid, zoals verblijf in het buitenland, kan reden zijn om geen gezamenlijk gezag te krijgen.
  • In hoeverre is er communicatie tussen de ouders en zijn zij in staat om gezamenlijk te overleggen en tot beslissingen te komen?
  • Voor zover het kind mogelijk wel klem- en verloren is tussen de ouders, in hoeverre is dan te verwachten dat hier binnen afzienbare tijd verandering in komt?
  • De uitkomsten van het onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming.
  • Zijn er andere (ernstige) contra-indicaties; zoals een kans op ontvoering?

Overig

Wetsvoorstel D66
Automatisch ouderlijk gezag voor vaders die hun kind erkennen.

Deel dit

Laatst bijgewerkt op: